ЎЗБЕКИСТОНДА АЙЛАНМА ИҚТИСОДИЁТ ВА РЕСУРС ТЕЖАМКОРЛИКНИ РИВОЖЛАНТИРИШНИНГ ИНСТИТУЦИОНАЛ АСОСЛАРИ
Abstract
Ушбу тезисда Ўзбекистонда айланма иқтисодиётни ривожлантириш ва ресурс тежамкорликни кучайтиришнинг иқтисодий ҳамда институционал асослари таҳлил қилинади. Айланма иқтисодиёт анъанавий “олиш–ишлаб чиқариш–истеъмол қилиш–ташлаш” моделига муқобил равишда ресурслардан такрорий фойдаланиш, чиқиндиларни камайтириш, қайта ишлаш ва иқтисодий самарадорликни оширишга қаратилган тизим сифатида кўриб чиқилади. Тезисда мазкур тушунчанинг назарий асослари чет эл олимлари ишлари орқали ёритилиб, Ўзбекистон олимларининг мавзуга оид тадқиқотлари ҳам умумлаштирилади. Асосий эътибор мамлакатда чиқиндиларни бошқариш, иккиламчи ресурслардан фойдаланиш, яшил тадбиркорликни рағбатлантириш ва айланма иқтисодиётнинг ҳуқуқий-институционал асосларини шакллантириш масалаларига қаратилган. Расмий маълумотларга кўра, 2024 йилда Ўзбекистонда 14,8 млн тонна маиший чиқинди ҳосил бўлган ва шундан 900,5 минг тоннадан ортиғи 292 та махсус корхонада қайта ишланган. Бу кўрсаткич қайта ишлаш салоҳияти мавжудлигини кўрсатса-да, айланма иқтисодиётни кенг кўламда жорий этиш учун статистика, молиялаштириш, меъёрий база ва бизнес иштирокини янада кучайтириш зарурлигини ҳам англатади.
References
1. van Ewijk, S. Resource efficiency and the circular economy: Concepts, economic benefits, barriers, and policies. 2018.
2. de Sa, P., Korinek, J. Resource efficiency, the circular economy, sustainable materials management and trade in metals and minerals. OECD Trade Policy Papers, No. 245, 2021.
3. Lazarevic, D., Valve, H., Eriksson, O. Transition Towards a Resource Efficient Circular Economy in Europe: Policy Lessons From the EU and the Member States. Ecological Economics, 2019.
4. Bassi, F., Guidolin, M. Resource Efficiency and Circular Economy in European SMEs: Investigating the Role of Green Jobs and Skills. Sustainability, 2021, 13(21), 12136.
5. Eshov, M.P., Nasirkhodjaeva, D.S. Uzbekistan’s Strategy for Transition to Green Economy and Its Formation. American Journal of Interdisciplinary Research and Development, 2022, Vol. 8, pp. 144–151.
6. Saydullayev, A. Green Economy: Is It a Path to Sustainable Economic Growth for Uzbekistan? British Journal of Global Ecology and Sustainable Development, 2023, Vol. 15.
7. Khashimova, S.N., Abdikarimova, A.A. Stages of Development of “Green Economy” in Uzbekistan. British Journal of Global Ecology and Sustainable Development, 2024, Vol. 29.
8. Bobojonova, M.Dj. Green Entrepreneurship in Uzbekistan and Its Opportunities. International Journal of Artificial Intelligence, 2025, Vol. 5, No. 4, pp. 592–595.
